We praten vaak over samenwerken als een keuze. Ook wij als AlliantiePartners spreken vaak dat organisaties de keuze beter maar kunnen maken om voor samenwerking te kiezen in deze steeds complexere wereld. Maar wat nu als je gedwongen wordt om samen te werken? Dit geldt bijvoorbeeld voor centrum gemeenten en UWV in arbeidsmarktregio’s. Omdat dit wettelijk geregeld is in de wet SUWI. Maar ook andere sectoren hebben hier mee te maken. Vaak gedreven door wettelijke maatregelen. Welke consequenties heeft dit eigenlijk?
Op 23 juli stond er een artikel in het FD met als kop ‘Kleine banken verzetten zich tegen verplichte samenwerking met Geldmaat’. Wat is er aan de hand? Geldmaat is een samenwerkingsverband tussen ING, ABN AMRO en Rabo om samen geldautomaten te exploiteren. Inmiddels zien we alleen nog maar de gele Geldmaat automaten terwijl een aantal jaren geleden iedere bank nog zijn eigen gelabelde geldautomaten had. Ik ben zelf ooit in een ver ver verleden een korte tijd verantwoordelijk geweest voor de geldautomaten van Postbank en in die tijd werd dat ook gezien als marketing. Die tijd ligt ver achter ons en op basis van gewenste kostenbesparingen, besloten de drie grootbanken om samen te werken en hebben zij Geldmaat opgericht. Samen hebben zij het grootste aantal geldautomaten in Nederland. Andere banken kunnen zich aansluiten en betalen dan aan Geldmaat. Het mag duidelijk zijn dat Geldmaat de meeste invloed heeft als het gaat om samenwerking.
Wet financieel toezicht
De laatste jaren zijn er banken in opkomst die zich primair richten op digitaal geldverkeer. Denk hierbij aan onlinespelers zoals Revolut, Bunq en Knab. Er is echter nieuwe wetgeving in de maak die betrekking heeft op de Wet financieel toezicht (Wft) en als doel heeft dat elke Nederlander contant geld kan aanhouden. Dat betekent ook dat zij klanten in staat moeten stellen om cash te storten. Met daarbij de eis om een landelijk dekkend systeem te gebruiken voor het storten van cash. En er is slechts één partij op de markt die dit type dienst aanbiedt: Geldmaat.
Twee keuzes
Nu zijn er natuurlijk twee keuzes voor de kleinere (online) banken: of zij zetten zelf een dergelijk systeem op of ze maken gebruik van Geldmaat. De eerste optie is echter op basis van kostenoverwegingen alleen een theoretische optie. Dit is namelijk onbetaalbaar. Dus de enige optie is om samen te werken met Geldmaat. Hoewel Geldmaat aangeeft dat de banken zich tegen kostprijs kunnen aansluiten, is er veel verzet van met name de online banken. Zij geven aan dat zij juist weg willen blijven van het chartale stelsel. Maar door dit wetsvoorstel gaat dit dus niet lukken.
Wat nu te doen bij verplichte samenwerking? Laten we eens kijken naar de succesfactoren bij samenwerken. Dat zijn er zeven. In onderstaand model weergegeven:
Van deze zeven succesfactoren zijn eigenlijk alleen Ervaring met allianties (1), Managementvolwassenheid (2), en Evaluatie van allianties (7) in te vullen. De andere succesfactoren kunnen wel aanwezig zijn, maar is niet automatisch het geval omdat er een verplicht karakter in zit.
In de praktijk
Wat gebeurd er nu vaak in de praktijk in dit soort situaties? Partijen, vooral diegene die zich gedwongen voelen om samen te werken, letten minder op de factoren strategische fit, de juiste partner zoeken, het creëren van waarde voor klanten en commitment voor de langere termijn. Het wordt al snel een transactionele relatie waarbij er niet tot nauwelijks gestuurd wordt op toegevoegde waarde maar slechts op contractuele afspraken en performance afspraken. Als er dan ook nog sprake is van een matige managementvolwassenheid op het gebied van samenwerken, kun je je voorstellen dat dit geen prettige samenwerking wordt.
Kijk naar alle succesfactoren
Natuurlijk begrijp ik de frustratie wel van partijen die zich gedwongen voelen. Maar als zaken onvermijdelijk zijn, dan is de meest belangrijke vraag hoe je hiermee om gaat. Ons advies in dit soort situatie is om toch expliciet naar alle succesfactoren te kijken en dit te benaderen als ware een eigen keus. Lastig? Ja, dat is lastig. Maar dit geeft wel de meeste kans om van een verplichting toch op zoek te kunnen gaan naar mogelijke kansen. Ik bedoel niet dat je je eigen doelen uit het oog moet verliezen. Maar vanuit je eigen doelen en belangen kun je wel op zoek gaan naar de meest toegevoegde waarde mogelijk in deze omstandigheden. Bovendien zorgt dit ervoor dat de relatie met je verplichte partner goed blijft en je ook wederzijds begrip kunt blijven ontwikkelen.
Wim Witteveen
AlliantiePartners
