Samenwerken klinkt logisch. Je bereikt meer met anderen dan alleen. Maar zodra organisaties met elkaar in een partnership stappen, gebeurt er iets opvallends: iedereen wil het gezamenlijke doel dienen, maar niemand wil de grip op het eigen belang verliezen. Precies daar ontstaat een hardnekkige paradox die veel samenwerkingen onder druk zet.
Waarom gebeurt dit? En belangrijker: hoe ga je er wél goed mee om?
Wat maakt samenwerken tussen organisaties zo ingewikkeld?
In bijna elk partnership begint het goed. Er is energie, een gedeeld doel en enthousiasme om samen impact te maken.
Maar onder die gedeelde ambitie ligt altijd een werkelijkheid die we liever niet benoemen:
Iedere organisatie heeft eigen belangen: strategisch, financieel, politiek of operationeel.
En elk partnership vraagt om het loslaten van autonomie: omdat je niet meer alles zelf beslist.
Dat wringt.
Want je hebt anderen nodig om je doelen te halen, maar je moet tegelijkertijd ruimte geven om samen te kunnen sturen.
Dat is de kern van de paradox.
Waarom de aandacht voor ‘het gezamenlijke doel’ vaak tekortschiet
Zolang iedereen profijt heeft van de samenwerking, gaat het goed. Maar wanneer één partner merkt dat het eigen belang onvoldoende wordt bediend, verschuift de dynamiek:
- De focus gaat van samen weer naar zelf.
- Het gesprek draait niet meer om de gezamenlijke ambitie, maar om deelbelangen.
- De samenwerking vertraagt of komt zelfs vast te zitten.
En die verschuiving gebeurt opvallend vaak via governance.
Governance is zelden het echte probleem (maar wél het podium waarop het zichtbaar wordt)
Veel organisaties hebben bij de start van een partnership wél afspraken over doelen, maar nauwelijks over:
- wat er gebeurt als belangen botsen
- hoe partners besluiten nemen onder spanning
- wat wederkerigheid precies betekent
Ontbreken die afspraken?
Dan valt elke organisatie automatisch terug op de eigen governance Dus op controle, mandaten, hiërarchie en interne besluitlijnen.
Het resultaat:
Besluiten worden ineens solo genomen, expliciet of impliciet. De samenwerking is sluitend op papier, maar stroef in de praktijk.
Waarom meer controle het probleem meestal alleen groter maakt
Onderzoek laat zien dat partnerships het vaakst misgaan door:
- cultuurverschillen
- botsende belangen
- onduidelijke verwachtingen
En dus niet door gebrekkige governance.
Toch is zelfstandig controle meestal de eerste reflex.
Maar hoe meer je probeert te controleren, hoe minder partners durven te delen.
En hoe minder ze delen, hoe groter het wantrouwen wordt.
Een vicieuze cirkel dus en precies wat je niet wilt.
De oplossing: bouw een partnership-vaardige organisatie
De paradox zelf verdwijnt nooit. Maar je kunt wél leren ermee om te gaan.
Organisaties die succesvol samenwerken hebben drie dingen op orde:
1. Partnershipcompetenties
Zoals:
- onderhandelen op belangen
- gedeelde besluitvorming
- het managen van spanning en onzekerheid
- het voeren van het échte gesprek
Overigens zijn er vanuit de Nationale Monitor Alliantiecompetenties, een meerjarig onderzoek, 15 verschillende organisatiecompetenties te onderscheiden.
2. Volwassen governance
Niet alleen structuren, maar ook afspraken over gedrag onder druk. En niet te vergeten een wijzigingsprocedure als belangen gaan schuiven.
3. Een gedeelde taal voor belangen, verwachtingen en risico’s
Zodat de samenwerking niet stilvalt zodra het spannend wordt.
Als je organisatie partnership-vaardig is, ontstaat ruimte om risico’s te nemen zonder controle te verliezen.
Conclusie: de paradox blijft, maar hoeft niet te blokkeren
Samenwerking vraagt om het loslaten van een stukje autonomie. En dat is spannend.
Maar met volwassen governance, duidelijke afspraken en sterke partnershipvaardigheden wordt die spanning niet bedreigend, maar beheersbaar.
En precies dan ontstaat er ruimte voor echte gezamenlijke impact.
Wil je jouw organisatie partnership-volwassener maken?
Ik help graag bij:
- het aanscherpen van governance
- het ontwikkelen van partnershipcompetenties
- het oplossen van spanningen in bestaande samenwerkingen
- het begeleiden van nieuwe publiek-private of cross-sectorale partnerships
Laat het weten! Of boek gelijk een afspraak.
